یا علی اکبر (علیه السلام)
ن وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ . . . نون سوگند به قلم و آنچه مى‏نویسند
قالب وبلاگ

 

امام صادق علیه‌السلام در مورد کسی که صلاحیت دارد به عنوان دوست انتخاب شود می‌فرمایند: دوستى قوانینی دارد، کسى را که تمام یا بعضى از این قوانین را رعایت می‌کند، لایق دوستی بدان. (اما) کسى را که به هیچ یک از این قوانین پایبند نیست، به هیچ وجه دوست خود ندان.


وَ قَالَ ( علیه‏السلام  )لِابْنِهِ الْحَسَنِ ( علیه‏السلام  ) :« یَا بُنَیَّ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ یُرِیدُ أَنْ یَنْفَعَکَ فَیَضُرُّکَ‏ و َ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْبَخِیلِ فَإِنَّهُ یَقْعُدُ عَنْکَ أَحْوَجَ مَا تَکُونُ إِلَیْهِ وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْفَاجِرِ فَإِنَّهُ یَبِیعُکَ بِالتَّافِهِ وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَةَ الْکَذَّابِ فَإِنَّهُ کَالسَّرَابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعِیدَ وَ یُبَعِّدُ عَلَیْکَ الْقَرِیب‏»

به فرزندش امام حسن علیه‌السّلام فرمود:

1-  پسرم از دوستى با احمق بپرهیز، چرا که مى‏خواهد به تو نفعى برساند امّا ضرر مى‏زند.

2-  از دوستى با بخیل بپرهیز، زیرا از دادن آنچه که سخت به آن نیاز دارى (هم) دریغ مى‏کند.

3-  و از دوستى با بدکار(فاجر) بپرهیز، که به اندک بهایى تو را مى‏فروشد.

4-  و از دوستى با دروغ‌گو بپرهیز، که او مثل سراب است: کاری می‌کند که دور به نظرت نزدیک، و نزدیک به نظرت دور برسد.

شخص دیگری که در این حکمت هشدار دادند که از دوستی با او بپرهیزیم فرد «بخیل» است. زیرا چنین فردی به خاطر بخلش دوستانش را در بدترین شرایط تنها می‌گذارد و چیزی را که آنها به آن نیاز دارند و او می‌تواند آن را در اختیارشان قرار دهد، از آنها دریغ می‌کند تا مبادا مالش کم شود یا دیگران از او پیشی بگیرند

شرح:

بدون شک دوست و رفیق و هم‌نشین تأثیر غیر قابل انکاری در زندگی ما و حتی آخرت ما دارد و روی شخصیت و خُلق و خوی ما اثر می‌گذارد. در حدیث دیگری[1] که در جلد دوم کتاب «الکافی»، باب «کسى که همنشینى و رفاقت با او بد است‏» نقل شده، امیرالمؤمنین علیه‌السلام برخی دیگر از دلایل پرهیز از دوستی با احمق و بدکار(فاجرِ بی‌حیا) و دروغ‌گو را بیان فرموده‌اند که ما این دلایل را به صورت زیر دسته‌بندی کرده‌ایم:

چرا مسلمان باید از این افراد دوری کند:

1-  فاجر ماجن :  (فرد بدکار بی‌حیایی که شوخی‌های رکیک می‌کند)

‌أ-  زیرا کارهای زشت خود را براى اطرافیانش زیبا جلوه می‌دهد.

‌ب- زیرا دوست دارد دیگران هم مثل او باشند.

‌ج- زیرا در کار دین و آخرت کمکی نمی‌کند.

د- زیرا معاشرت با او باعث جفاکاری و قساوت قلب(سنگدلى) می‌شود.

ه- زیرا رفت و آمد با او موجب بی‌‏آبرویی است.

2- احمق

أ- زیرا به کار خیرى راهنمایی نمی‌کند.

‌ب- زیرا حتی اگر تلاش کند هم امید نمی‌رود بتواند بدی را از کسی دور کند.

‌ج- زیرا بسیاری اوقات که بخواهد به دیگران سودى برساند از روى حماقت زیان می‌رساند.

 

دروغگو

3- دروغ گو

‌أ- زیرا زندگى کردن با او گوارا و لذت‌بخش نیست.

‌ب- زیرا سخن چینی می‌کند و رازدار نیست.

ج- زیرا آنقدر دروغ‌های بزرگ و باور نکردنی می‌گوید تا دیگر کسی سخن راستش را هم باور نمی‌کند.

‌د- زیرا بین مردم دشمنى ایجاد می‌کند و در سینه‏ها تخم کینه می‌پاشد.

در حکمت مورد بحث ما(حکمت 36 نهج‌البلاغه)حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام از دوستی با احمق و بدکار(فاجر) و دروغ‌گو تحذیر دادند که دلایل آن از دیدگاه آن بزرگوار مطرح شد.

 شخص دیگری که در این حکمت هشدار دادند که از دوستی با او بپرهیزیم فرد «بخیل» است. زیرا چنین فردی به خاطر بخلش دوستانش را در بدترین شرایط تنها می‌گذارد و چیزی را که آنها به آن نیاز دارند و او می‌تواند آن را در اختیارشان قرار دهد، از آنها دریغ می‌کند تا مبادا مالش کم شود یا دیگران از او پیشی بگیرند.

امام صادق علیه‌السلام در مورد کسی که صلاحیت دارد به عنوان دوست انتخاب شود می‌فرمایند: دوستى قوانینی دارد، کسى را که تمام یا بعضى از این قوانین را رعایت می‌کند، لایق دوستی بدان. (اما) کسى را که به هیچ یک از این قوانین پایبند نیست، به هیچ وجه دوست خود ندان

 

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«لَاتُشَاوِرَنَّ بَخِیلًا فَإِنَّهُ یَقْصُرُ بِکَ عَنْ غَایَتِکَ ... وَ اعْلَمْ أَنَّ الْجُبْنَ وَ الْبُخْلَ وَ الْحِرْصَ غَرِیزَةٌ یَجْمَعُهَا سُوءُ الظَّن» ‏‏[2] ؛ با بخیل مشورت نکن که تو را از رسیدن به هدفت باز می‌دارد؛ ... و بدان این صفات ترس و بخل و حرص یک ریشه دارند و آن بدبینى و سوء ظن به خدا است.

در این حدیث «ریشه بخل» معرفی شده و آن «سوء ظن به خداوند متعال» است. زیرا اگر انسان به خدا اعتماد و توکل داشته باشد از فقر و نداری نمی‌ترسد و به همین خاطر مالش را با آسودگی در راه رضای خدا خرج می‌کند.

تا به اینجا با چهار صنف از آدم‌ها که نباید آنها را به عنوان دوست انتخاب کرد آشنا شدیم. حالا باید ببینیم دوست مناسب دارای چه ویژگی‌هایی است.

امام صادق علیه‌السلام در مورد کسی که صلاحیت دارد به عنوان دوست انتخاب شود می‌فرمایند:

دوستى قوانینی دارد، کسى را که تمام یا بعضى از این قوانین را رعایت می‌کند، لایق دوستی بدان. (اما) کسى را که به هیچ یک از این قوانین پایبند نیست، به هیچ وجه دوست خود ندان.

آن قوانین عبارتند از:

1- باطن و ظاهرش در مقابل تو یکى باشد.

2-  عزت تو را عزت خود و عیب تو را عیب خویش بداند.

3-مقام یا مال تغییرى در او نسبت به تو ایجاد نکند.

4- مانع رسیدن تو به چیزى که برایش مقدور است نشود.

5-  و آنچه همه این خصلت ها(ی چهارگانه ی  قبلی) در آن جمع شده است این که در موقع گرفتارى تو را رها نکند.[3]

 

پی نوشت ها:

[1] الکافی ج : ‏2 ص : 640

[2] وسائل‏الشیعة ج : 12 ص : 47

[3] وسائل‏الشیعة ج : 12 ص : 26 (ترجمه به صورت آزاد صورت گرفته است)

 

منبع:beest.ir

[ چهارشنبه ۱۳٩٠/٧/۱۳ ] [ ٩:٠٩ ‎ق.ظ ] [ واحد فرهنگی ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
نويسنده
سایر